Περιβαλλοντική εκτίμηση χωρίς στρατηγική δεν γίνεται

 

Κατά την προεκλογική περίοδο όλα τα κόμματα πλειοδότησαν στα θέματα του περιβάλλοντος, δε δίστασαν μάλιστα να δηλώσουν ότι «βλέπουν» την Κρήτη στην προοπτική να γίνει ούτε λίγο ούτε πολύ «πράσινο νησί». Αποδεικνύεται λοιπόν εξαιρετικά κρίσιμη και επίκαιρη η πρόταση που κάναμε και έγινε αποδεκτή από τη Δ.Ε. του ΤΕΕ/ΤΑΚ, στην προσυνεδριακή εκδήλωση της HELECO στο Τμήμα μας να συζητηθεί το ζήτημα της Στρατηγικής Περιβαλλοντικής Εκτίμησης.
Για την προετοιμασία του ΕΣΠΑ εκπονήθηκε σωρεία Μελετών Στρατηγικής Περιβαλλοντικής Εκτίμησης (ΣΠΕ) για όλα τα Τομεακά και τα Περιφερειακά Επιχειρησιακά Προγράμματα και μάλιστα με αναθέσεις κατά παρέκκλιση της εφαρμογής του Ν. 3316/05.  Μελέτες Στρατηγικής Περιβαλλοντικής Εκτίμησης εκπονήθηκαν και για τα Ειδικά Πλαίσια Χωροταξικού Σχεδιασμού, αλλά όχι και για το Εθνικό Πλαίσιο, που το ΥΠΕΧΩΔΕ είχε φροντίσει να εξαιρέσει ήδη κατά  τη σύνταξη της απόφασης του 2006, υποστηρίζοντας ότι δεν υπήρχε υποχρέωση να εκπονηθεί γι αυτό τέτοια μελέτη επειδή αποτελεί ένα κείμενο πολιτικής που δεν οδηγεί απ΄ ευθείας σε εκτέλεση έργων.
Η Μελέτη ΣΠΕ του Επιχειρησιακού Προγράμματος Κρήτης – Νήσων, της περιόδου 2007 – 2013, εγκρίθηκε αφού προηγήθηκε τυπική διαδικασία δημοσιοποίησης, ανάλογη με αυτή που γίνεται για την περιβαλλοντική αδειοδότηση, χωρίς στην πραγματικότητα να γίνει γνωστό το θέμα σε φορείς και πολίτες, με αποτέλεσμα μέχρι και σήμερα να αγνοείται ακόμη και η ύπαρξη της εγκεκριμένης μελέτης από οποιονδήποτε εκτός από τις Διαχειριστικές Αρχές.
Από την απόφαση έγκρισης της Μελέτης ΣΠΕ επιβλήθηκαν:
1. Διαφοροποιήσεις στο Ε.Π. από την ενσωμάτωση της περιβαλλοντικής διάστασης και όροι, περιορισμοί και κατευθύνσεις για την προστασία και διαχείριση του περιβάλλοντος που πρέπει να συνοδεύουν την έγκριση του προγράμματος.
2. Σύστημα παρακολούθησης των σημαντικών περιβαλλοντικών επιπτώσεων από την εφαρμογή του Ε.Π., με ευθύνη της Αρχής Σχεδιασμού και με τη συνεργασία και υποστήριξη κάθε Υπηρεσίας Περιβάλλοντος προκειμένου, μεταξύ άλλων, να εντοπισθούν εγκαίρως απρόβλεπτες δυσμενείς επιπτώσεις και να ληφθούν τα κατάλληλα επανορθωτικά μέτρα.
Ανεξάρτητα από τις επιφυλάξεις που έχουν εκφραστεί για τον τρόπο ενσωμάτωσης της οδηγίας για τη Στρατηγική Περιβαλλοντική Εκτίμηση, είτε από συναδέλφους είτε και από την ίδια την Ευρωπαϊκή Ένωση και που είναι ένα ζήτημα που πρέπει να δούμε, αυτό που είναι βέβαιο είναι ότι η Στρατηγική Εκτίμηση των Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων αποτελεί μια αναγκαιότητα και δε θα πρέπει να καταντήσει απλά και μόνο μια πρόσθετη γραφειοκρατική διαδικασία, τη στιγμή που:
•    ο θεσμός των περιβαλλοντικών  μελετών, ακόμη και αν εφαρμοζόταν ουσιαστικά και όχι ως διαβατήριο για προαποφασισμένα έργα, δεν μπορεί να μετρήσει τις συσσωρευτικές επιπτώσεις των έργων σε μια περιοχή,
•    η έννοια της φέρουσας ικανότητας των τόπων, ως όριο στις παρεμβάσεις, δεκαετίες τώρα αποφεύγεται να ενταχθεί στο σχεδιασμό,
•    ακόμη και αν ο χωροταξικός και ο πολεοδομικός σχεδιασμός ήταν άρτιοι, ο αναπτυξιακός σχεδιασμός τους αγνοεί επιδεικτικά, τραβώντας το δικό του δρόμο.
Θεωρούμε λοιπόν ότι θα ήταν ιδιαίτερα ενδιαφέρον να παρουσιαστεί η μελέτη για να γίνει γνωστή σε φορείς, συναδέλφους και πολίτες και να απαντηθούν συγκεκριμένα ερωτήματα:
•    Tο αν τροποποιήθηκε το Ε. Π.  Κρήτης και Νήσων σύμφωνα με τις επιταγές της μελέτης ΣΠΕ και την εγκριτική απόφαση.
•    Tο πως υπεισέρχεται η μελέτη ΣΠΕ στην εφαρμογή του Ε. Π. Κρήτης και Νήσων, τόσο ως προς την ένταξη των έργων όσο και ως προς την παρακολούθηση των επιπτώσεων
•    Ειδικότερα, πως θα εφαρμοστούν τα περιβαλλοντικά κριτήρια στα Μέτρα για τις ιδιωτικές επενδύσεις που εξουσιοδοτούνται να εφαρμόσουν άλλοι φορείς και κυρίως οι Τράπεζες.