Ερωτηματολόγιο Δημόσιας Διαβούλευσης για την Σύμπραξη Δημόσιου Ιδιωτικού Τομέα (ΣΔΙΤ)

Απάντηση Τεχνικού Επιμελητηρίου Ελλάδας

Δεκέμβριος 2004

Ερωτήματα

Ενότητα 1η: : Η ΅έχρι σή΅ερα ε΅πειρία.

1. Ποίες κατά την γνώ΅η σας είναι οι δέκα κυριότερες παρά΅ετροι που διακρίνουν τις συ΅βάσεις Σ∆ΙΤ που ολοκληρώθηκαν από εκείνες που ματαιώθηκαν;

Τόσο στην Ελλάδα όσο και διεθνώς υπάρχει εμπειρία από επιτυχημένες και μη διαγωνιστικές διαδικασίες. Καθοριστικοί παράγοντες για την επιτυχή διεξαγωγή των διαγωνισμών αποτέλεσαν η σπουδαιότητα και η αναγκαιότητα του έργου, η σωστή προετοιμασία και η επιλογή των κατάλληλων επενδυτών για την υλοποίηση του έργου. Ειδικότερα οι κυριότερες παράμετροι αναλύονται στον παρακάτω πίνακα:

# ΣΔΙΤ που ολοκληρώθηκαν

## ΣΔΙΤ που ματαιώθηκαν

Ένταξη του έργου σε ευρύτερο σχεδιασμό και αποδοχή του από τα Ευρωπαϊκά Ταμεία |
Αναγκαιότητα, εφικτότητα και βιωσιμότητα του έργου | Ύπαρξη βιώσιμων εναλλακτικών λύσεων
Πολιτική στήριξη του έργου (εθνική και ευρωπαϊκή) |
Ύπαρξη του κατάλληλου επενδυτικού κλίματος στη Χώρα και των απαραίτητων κεφαλαίων για επένδυση τόσο σε ευρωπαϊκό επίπεδο όσο και διεθνώς |
Η οικονομική συνδρομή/ εγγυήσεις του Ελληνικού Δημοσίου |
Αποδοχή του έργου από τους Χρηματοπιστωτικούς Οργανισμούς | Μη αποδοχή του έργου από τους Χρηματοπιστωτικούς Οργανισμούς
Δυνατότητα της Αναθέτουσας Αρχής να αναλάβει αξιόπιστα τις υποχρεώσεις που απορρέουν από τις συμβάσεις παραχώρησης | Μη δυνατότητα της Αναθέτουσας Αρχής να αναλάβει αξιόπιστα της υποχρεώσεις που απορρέουν από τις συμβάσεις παραχώρησης
Δυνατότητα της Αναθέτουσας Αρχής να διεξάγει με αξιόπιστο τρόπο και σύμφωνα με την νομοθεσία τη διαγωνιστική διαδικασία Ορθή προετοιμασία των τευχών δημοπράτησης | Μη δυνατότητα της Αναθέτουσας Αρχής να διεξάγει με αξιόπιστο τρόπο και σύμφωνα με την νομοθεσία τη διαγωνιστική διαδικασία
Τεχνική ωριμότητα των έργων |
Εξασφάλιση των απαιτούμενων περιβαλλοντικών αδειοδοτήσεων και απαλλοτριώσεων |
Δυνατότητα του αναδόχου να χρηματοδοτήσει να σχεδιάσει και να υλοποιήσει το έργο |
Ύπαρξη έντονου ενδιαφέροντος για το έργο από τους διαγωνιζόμενους και τον Προσωρινό ανάδοχο |
Ύπαρξη του απαιτούμενου χρόνου για την ολοκλήρωση των διαδικασιών δημοπράτησης | Μη ύπαρξη του απαιτούμενου χρόνου για την ολοκλήρωση των διαδικασιών δημοπράτησης
H Κύρωση με νόμο κάλυψε όλες τις απαραίτητες νομοθετικές αποκλίσεις από το ισχύον νομοθετικό πλαίσιο για τα δημόσια έργα, στο μέτρο απαιτείτο |

2. Ποίες πρωτοβουλίες θα ΅πορούσαν να είχαν αναληφθεί από τις Αναθέτουσες Αρχές ώστε να ξεπεραστούν οι δυσκολίες που οδήγησαν συ΅βάσεις Σ∆ΙΤ σε ματαίωση; Θα ΅πορούσαν, ΅ε το υφιστά΅ενο θεσ΅ικό πλαίσιο, κάποιες από αυτές να είχαν υλοποιηθεί;

Το θεσμικό πλαίσιο που ίσχυσε για την δημοπράτηση των μεγάλων έργων έως σήμερα, δημιούργησε μεν πολλά προβλήματα και καθυστερήσεις στην υπογραφή των Συμβάσεων Παραχώρησης, δεν ακύρωσε όμως καμία σύμβαση. Ως γνωστόν οι συμβάσεις των έργων αυτών κυρώθηκαν από την Βουλή και έτσι καλύφθηκαν όλες οι παρεκκλίσεις από την νομοθεσία για την εκτέλεση των δημοσίων έργων που ενσωματώθηκαν στη σύμβαση.

Τα κύρια προβλήματα που δημιούργησε το νομοθετικό πλαίσιο αναφέρονται κυρίως στη διαγωνιστική φάση όπου δεν υπήρχε δυνατότητα παρεκκλίσεων. Ειδικότερα:

§ Το γεγονός ότι τόσο πολύπλοκα και πρωτοποριακά έργα δημοπρατούνταν με το κλειστό σύστημα (σημειωτέον ότι ποτέ στην Ελλάδα δεν επιχειρήθηκε η χρήση του συστήματος με διαπραγμάτευση που επιτρέπουν οι Οδηγίες) ανάγκαζε την Αναθέτουσα Αρχή να κάνει ακροβατισμούς και να δίνει αφορμές στους διαγωνιζόμενους να ενίστανται και να καθυστερεί η διαδικασία.

§ Επίσης με την αυστηρή διαγωνιστική διαδικασία του κλειστού συστήματος αποκλείονταν εύκολα διαγωνιζόμενοι και μειωνόταν ο ανταγωνισμός.

Σήμερα με τη διαδικασία του ανταγωνιστικού διαλόγου πολλά θέματα θα μπορούν να διευκρινίζονται κατά την εξέλιξη του διαγωνισμού, χωρίς την ανάγκη πρόωρων αποκλεισμών.

Αντίθετα η έλλειψη του θεσμικού πλαισίου δυσχέρανε την ανάπτυξη των Συμβάσεων ΣΔΙΤ στα μικρά έργα και τα έργα της τοπικής αυτοδιοίκησης. Η όποια προσπάθεια υλοποίησης έργων με την συμμετοχή της τοπικής αυτοδιοίκησης αντιμετωπίστηκε τις περισσότερες φορές με την λογική των δημόσιων έργων με αποτέλεσμα τα συμβατικά τεύχη να μην αντανακλούν τις απαιτήσεις ενός έργου παραχώρησης.

’λλος παράγων που δημιούργησε καθυστερήσεις κατά τη διαγωνιστική διαδικασία ήταν η ανωριμότητα των Αναθετουσών Αρχών να αντιμετωπίσουν τέτοιου είδους έργα, αν και είχαν ενισχυθεί με ειδικούς Συμβούλους. Χρειάστηκε να επενδυθεί αρκετός χρόνος για την κατανόηση και εκπαίδευση στις ιδιαιτερότητες αυτών των έργων. Αποτέλεσμα αυτού ήταν:

§ η ακαταλληλότητα των Τευχών Δημοπράτησης ως προς τη μορφή (ιδιαίτερα της δεκαετίας του 90) για διαγωνισμό παραχώρησης,

§ η ένταξη στα τεύχη δημοπράτησης μη ρεαλιστικής κατανομής κινδύνων

Και τα δύο αυτά γεγονότα εμπόδισαν την εμπλοκή των Τραπεζών από την Αρχή της διαδικασίας, με συνέπεια η διαγωνιστική περίοδος να επιμηκύνεται αδικαιολόγητα, ακόμα και να ακυρώνεται, παρόλο που η Σύμβαση Πραχώρησης είχε κυρωθεί από τη Βουλή (Μετρό Θεσσαλονίκης).

’λλο πρόβλημα που αντιμετωπίστηκε κατά την υλοποίηση των έργων ήταν η μη αποδοχή ορισμένων έργων από τους πολίτες. Όπου το έργο έγινε αποδεκτό τα προβλήματα ελαχιστοποιήθηκαν και τόσο η διαγωνιστική διαδικασία όσο και η φάση κατασκευής εξελίχθηκαν χωρίς καθυστερήσεις.

Τέλος ανεξάρτητα από τα παραπάνω και επειδή η διαγωνιστική διαδικασία έχει μεγάλο κόστος, οι Αναθέτουσες Αρχές θα μπορούσαν στα έργα που τελικά δεν υλοποιήθηκαν να είχαν σταματήσει νωρίτερα τη διαδικασία δημοπράτησης (πραγματοποιώντας συνεχή αξιολόγηση του ενδιαφέροντος των υποψηφίων Αναδόχων καθώς και των λοιπών ενδιαφερομένων μερών καθ όλη τη διάρκεια της διαδικασίας δημοπράτησης (soft market testing), και έχοντας μια ρεαλιστική εκτίμηση του κόστους υλοποίησης του έργου).

3. Αν έχετε συμμετάσχει σε οποιονδήποτε διαγωνισμό ΣΔΙΤ, αναφέρατε ποιές ήταν οι βασικές σας αρνητικές εμπειρίες. Αν δεν έχετε συμμετάσχει τί σας εμπόδισε.

Αν και το ΤΕΕ εξ αντικειμένου δεν μπορούσε να λάβει μέρος στους διαγωνισμούς ΣΔΙΤ, επισημαίνονται τα εξής ως ανασταλτικοί παράγοντες για την υποβολή προσφοράς από διαγωνιζόμενους:

§ Η πλήρης ή μερική αστοχία των τευχών δημοπράτησης να καλύψουν τις απαιτήσεις χρηματοδότησης, μελέτης, κατασκευής και λειτουργίας ενός έργου με ΣΔΙΤ, το οποίον ως γνωστόν απαιτεί ελευθερία στο σχεδιασμό, ρεαλιστική κατανομή κινδύνων και ειδικούς όρους για τη συμμετοχή Τραπεζών

§ Η τροποποίηση των τευχών δημοπράτησης κατά τη διάρκεια της διαδικασίας

§ Η μεγάλη καθυστέρηση κατά την προεπιλογή και την προκήρυξη της Β φάσης της διαγωνιστικής διαδικασίας

§ Το μεγάλο κόστος της διαγωνιστικής διαδικασίας

4. Ποίοι κλάδοι της αγοράς δραστηριοποιήθηκαν ΅έχρι σή΅ερα στα έργα Σ∆ΙΤ; Ποίοι άλλοι θα ΅πορούσαν να παίξουν ρόλο, ποίον ακριβώς και σε ποία έργα; Γιατί δεν το έκαναν ,κατά την γνώ΅η σας, ΅έχρι σή΅ερα;

Οι κλάδοι της αγοράς που δραστηριοποιήθηκαν μέχρι σήμερα εντός ή εκτός Ελλάδας σε έργα ΣΔΙΤ είναι

§ Τραπεζικός, ως χρηματοδότης

§ Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων (ΕΙΒ)

§ Μελετητικός

§ Κατασκευαστικός, ως κατασκευαστής και επενδυτής

§ Χρηματοοικονομικός

§ Νομικός

§ Ασφαλιστικός

§ Φοροτεχνικός

Επίσης δραστηριοποιήθηκαν ή δημιουργήθηκαν Εταιρίες λειτουργίας διαχείρισης των υποδομών (Facilities Management). Τέλος εκτός Ελλάδας δραστηριοποιήθηκαν και Οργανισμοί Εξαγωγικών Πιστώσεων.

Δεν είδαμε μέχρι σήμερα, ιδιαίτερα στα μεγάλα έργα, θεσμικούς ή ιδιώτες Επενδυτές και Τράπεζες να συμμετέχουν σαν επενδυτές. Σαν επενδυτές στα έργα συμμετέχουν μόνο κατασκευαστικές εταιρίες, οι οποίες καλύπτουν ουσιαστικά το απαιτούμενο μετοχικό κεφάλαιο της επένδυσης από τα κέρδη της κατασκευής. Στους επενδυτές αναμένεται να ενισχυθεί η συμμετοχή εταιρειών λειτουργίας και διαχείρισης, ένας κλάδος που στην Μεγάλη Βρετανία έχει αναπτυχθεί ιδιαιτέρως.

Επιπλέον αναμένεται πιο έντονη η συμμετοχή των Ελληνικών Τραπεζών στη χρηματοδότηση των έργων, καθώς μέχρι σήμερα η χρηματοδότηση προερχόταν κυρίως από διεθνείς τράπεζες και την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων.

Στην Ελλάδα δεν έχει ξεκινήσει ακόμα η αξιοποίηση των νέων εργαλείων χρηματοδότησης των έργων, λόγω της μέχρι πρόσφατα έλλειψης του σχετικού νομοθετικού πλαισίου και του αρχικού στάδιου της αγοράς των εργαλείων αυτών. Με το ν. 3156/03 «Ομολογιακά δάνεια, τιτλοποίηση ακινήτων και απαιτήσεων από ακίνητα και άλλες διατάξεις» ανοίγει ενδεχομένως ο δρόμος για την χρήση τους.

Με την ανάπτυξη της αγοράς στον τομέα της χρηματοδότησης αναμένεται να αναπτυχθεί η συμμετοχή των ασφαλιστικών ταμείων και των εξειδικευμένων οργανισμών ασφάλισης (monoline insurers), οι οποίοι αναλαμβάνουν έναντι ενός premium την πιστοληπτική αναβάθμιση των ομολόγων ως ΑΑΑ και επομένως διευκολύνουν τη διεύρυνση της χρηματοδότησης σε ευρύτερο επενδυτικό κοινό). Επιπλέον αναμένεται να υπάρξουν σταδιακά και ευκαιρίες αναχρηματοδότησης μετά την περίοδο κατασκευής και την δημιουργία πιο σύνθετων χρηματοδοτικών εργαλείων (πχ. Τιτλοποίηση, CDO).

5. Ποία είναι, κατά την γνώ΅η σας, η στάση του χρήστη απέναντι στα κατ΄ ιδίαν έργα Σ∆ΙΤ (Αττική Οδός, Α/∆ Σπάτων, Χώροι Στάθ΅ευσης Αθήνας κ.λ.π.); Υπό ποίες προϋποθέσεις θα είναι αποδεκτή η ευρύτερη τι΅ολόγηση δη΅όσιων υπηρεσιών στον χρήστη;

Δεδομένου ότι τα έργα ΣΔΙΤ που υλοποιήθηκαν μέχρι τώρα ήταν έργα απολύτως απαραίτητα για την καθημερινότητα των χρηστών, η στάση των χρηστών έναντι των έργων αυτών υπήρξε ιδιαίτερα θετική, παρόλο που το τίμημα σε όλες τις περιπτώσεις ήταν υψηλό σε σχέση με τις μέχρι τότε χρεώσεις, οι οποίες είναι ιδιαίτερα χαμηλές σε σχέση με αντίστοιχες Ευρωπαϊκές (π.χ διόδια).

Το πραγματικά βελτιωμένο επίπεδο εξυπηρέτησης έγινε αντιληπτό από τους χρήστες και αντιστάθμισε την οικονομική επιβάρυνση.

Σε σχέση με τα μελλοντικά έργα ΣΔΙΤ και προκειμένου αυτά να γίνουν αποδεκτά από τους χρήστες θα πρέπει αφενός μεν τα έργα αυτά να είναι κατά γενική ομολογία έργα απαραίτητα, αφετέρου να γίνει κατανοητό ή ότι δεν υπήρχε άλλος τρόπος να κατασκευαστούν τα έργα αυτά ή ότι έναντι αυτών προσφέρονται άλλες εξίσου σημαντικές υπηρεσίες στους πολίτες σε άλλους τομείς. Οπωσδήποτε το επίπεδο εξυπηρέτησης των έργων ΣΔΙΤ θα πρέπει να είναι υποδειγματικό.

Σημαντικό ρόλο στην αποδοχή των έργων ΣΔΙΤ θα παίξει και η διατήρηση του υψηλού επιπέδου εξυπηρέτησης των πρώτων έργων ΣΔΙΤ που βρίσκονται ήδη σε λειτουργία.

Γενικότερα η ευρύτερη τιμολόγηση δημόσιων υπηρεσιών στον χρήστη είναι εφικτή εφόσον καταδειχθεί ότι η σχέση ποιότητας τιμής είναι ικανοποιητική.

Ενότητα 2η: : Το νο΅ικό πλαίσιο.

1. Παρακαλού΅ε ιερρχήστε τα στάδια, στα οποία θεωρείτε ότι το υφιστά΅ενο θεσ΅ικό πλαίσιο παρουσιάζει ΅εγαλύτερες αδυνα΅ίες, ξεκινώντας από το πιο ανεπαρκές.

α) Ωρί΅ανση

β) ∆η΅οπράτηση

γ) Εκτέλεση

Εντοπίστε τις πέντε (5) πιο ση΅αντικές, κατά τη γνώ΅η σας, αδυνα΅ίες κάθε σταδίου.

Ωρίμανση - Δημοπράτηση

Πρέπει να γίνει κατανοητό ότι η διαδικασία ωρίμανσης των μεγάλων ή τεχνολογικά προωθημένων έργων ΣΔΙΤ δεν ταυτίζεται με αυτήν των υπόλοιπων δημόσιων έργων. Προφανώς για τα έργα αυτά δεν ισχύουν οι Εγκύκλιοι Ε 37 και Ε38 που αφορούν στην τεχνική ωρίμανση των δημοσίων έργων. Eίναι σκόπιμο, ο σχεδιασμός των μεγάλων έργων να γίνεται σε συνεργασία με τους προεπιλεγμένους διαγωνιζόμενους (ανταγωνιστικός διάλογος), αφού προηγουμένως το δημόσιο έχει συλλέξει όλα τα απαραίτητα πρωτογενή στοιχεία. Βέβαια η διαδικασία του ανταγωνιστικού διαλόγου πρέπει να τυποποιηθεί κατά το δυνατόν, ώστε να διασφαλιστεί ότι τηρούνται οι βασικές αρχές της διαφάνειας και της ίσης μεταχείρισης, ενώ παράλληλα ότι το κόστος της διατηρείται σε λογικά επίπεδα.

Ιδιαίτερη νομοθετική διερεύνηση, στο πλαίσιο του κοινοτικού δικαίου, απαιτεί η ωρίμανση των περιβαλλοντικών μελετών. Θα πρέπει να διερευνηθεί κατά πόσον το δημόσιο θα μπορούσε αρχικά να δώσει στην αρχή του ανταγωνιστικού διαλόγου τους γενικούς περιβαλλοντικούς όρους και οι ειδικότεροι να προκύψουν κατά την ολοκλήρωση της υπόψη φάσης. Έτσι θα δοθεί η δυνατότητα εκτός των άλλων, παράλληλα με την ωρίμανση των τεχνικών και περιβαλλοντικών μελετών να επικαιροποιείται η χρηματοοικονομική και εμπορική μελέτη του έργου, ώστε να γίνεται ρεαλιστική κατανομή των κινδύνων.

Σκοπός της πιο πάνω διαδικασίας είναι η διαμόρφωση μιας βιώσιμης νομικο τεχνικοοικονομικά λύσης επί της οποίας θα υποβάλουν προσφορά όλοι οι διαγωνιζόμενοι για την επίτευξη του δυνατόν μεγαλύτερου ανταγωνισμού.

Ειδικότερα για την τεχνική λύση, θα πρέπει να εξεταστεί η σκοπιμότητα στους διαγωνιζόμενους να μην δοθεί κάποια εγκεκριμένη τεχνική προμελέτη για περαιτέρω ανάπτυξη και υλοποίηση. Έναντι αυτού να δοθούν οι προδιαγραφές και οι περιορισμοί περιβαλλοντικοί και άλλοι που θέτει το δημόσιο, προκειμένου οι διαγωνιζόμενοι να σχεδιάσουν το έργο και να υποβάλουν την τεχνική τους προσφορά. Υπενθυμίζεται ότι οι προδιαγραφές θα πρέπει να είναι προδιαγραφές επιτελεστικότητας (output specifications) και όχι αναλυτικές τεχνικές προδιαγραφές κατασκευής. Όμως για τις προδιαγραφές αυτές δεν υπάρχει εκτεταμένη σχετική εμπειρία.

Βέβαια προκειμένου οι διαγωνιζόμενοι να ανταποκριθούν στη διαδικασία του ανταγωνιστικού διαλόγου που απαιτεί αυξημένες δαπάνες θα πρέπει να προβλεφθεί γι αυτούς αποζημίωση, η οποία να δοθεί σε κάθε περίπτωση, είτε υλοποιηθεί το έργο είτε όχι. Στην περίπτωση που το έργο υλοποιηθεί μπορεί η δαπάνη της αποζημίωσης να ενσωματωθεί στο Χρηματοδοτικό Σχέδιο του παραχωρησιούχου. Σε αντίθετη περίπτωση θα πρέπει η αποζημίωση να καλυφθεί από το δημόσιο. Επισημαίνεται ότι το υψηλό κόστος συμμετοχής στους διαγωνισμούς συχνά αποτελεί αντικίνητρο για τη συμμετοχή των Υποψηφίων.

Τα παράλληλα έργα που θα προκύψουν μπορεί κατά ένα μέρος να περιληφθούν στη ΣΔΙΤ κατά το υπόλοιπο μέρος θα πρέπει να ανατεθούν σε άλλους αναδόχους αξιοποιώντας τη δυνατότητα σύναψης συμφωνιών πλαίσιο της νέας Οδηγίας. Και για τις Συμφωνίες Πλαίσιο πρέπει να τυποποιηθούν κατά το δυνατόν οι διαδικασίες.

Τα τεύχη δημοπράτησης (κυρίως το σχέδιο Σύμβασης) επί των οποίων οι διαγωνιζόμενοι θα δώσουν προσφορά θα πρέπει να καλύπτονται από το υφιστάμενο νομοθετικό πλαίσιο ή από τις παρεκκλίσεις που αυτό επιτρέπει, εφόσον η Σύμβαση δεν κυρωθεί από τη Βουλή.

Στο σημείο αυτό επισημαίνεται ότι η έκδοση των αδειών αποτελεί ένα κομβικό θέμα για τις παραχωρήσεις και παραμένει τις περισσότερες φορές στην ευθύνη του Κυρίου του Έργου (ΚτΕ). Η πολυδιάσπαση των αρμοδιοτήτων των Υπηρεσιών για την έκδοση των αδειών δημιουργεί πρόβλημα ακόμα και για τον ΚτΕ. Η διαδικασία αυτή θα πρέπει κατά το δυνατόν να απλοποιηθεί.

Τέλος υπενθυμίζεται ότι θα πρέπει να οργανωθεί ο Δημόσιος Τομέας ώστε να μπορεί να ανταποκριθεί με επάρκεια στις απαιτήσεις των Συμβάσεων ΣΔΙΤ ( ίδρυση επιτελικών μονάδων με τις κατάλληλες επιστημονικές ειδικότητες, επάρκεια προσωπικού, κατάλληλους Συμβούλους κλπ) κυρίως στη φάση δημοπράτησης, αλλά και στη φάση εκτέλεσης.

### Εκτέλεση

Η περίοδος κατασκευής του έργου δεν φαίνεται να παρουσιάζει νομοθετικές εκπλήξεις. Η κατασκευή του έργου, δηλαδή η επίβλεψη, οι αστοχίες και η επιδιόρθωση αυτών, οι διαφορές και η επίλυσή τους (θα πρέπει να ) προδιαγράφονται επαρκώς στη σύμβαση που υπογράφεται.

Αντίθετα επειδή για την περίοδο λειτουργίας, η οποία καλύπτει μερικές δεκαετίες του μέλλοντος, δεν υπάρχει εμπειρία, υπάρχει ερωτηματικό στο κατά πόσο αυτή μπορεί να καλύπτεται ικανοποιητικά από τις προβλέψεις της σύμβασης.

Ανεξάρτητα από τα παραπάνω υπενθυμίζεται ότι τα σχέδια Συμβάσεων που θα παρουσιαστούν για χρηματοδότηση στη διεθνή χρηματαγορά πρέπει να έχουν όρους που η διεθνής χρηματαγορά είναι συνηθισμένη να βλέπει σε τέτοιου είδους συμβάσεις.

Τέλος επισημαίνεται ότι η κατανομή των κινδύνων είναι ένα θέμα που δεν μπορεί να ρυθμιστεί νομοθετικά, αφού επιλύεται διαφορετικά σε κάθε έργο ανάλογα με τη βιωσιμότητά του και τα τεχνικά χαρακτηριστικά του έργου.

2. Είναι αναγκαία, κατά την γνώ΅η σας, η θέσπιση:

α) νέου νο΅οθετικού πλαισίου για τα έργα Σ∆ΙΤ,

β) ιδιαίτερου σε σχέση ΅ε την ισχύουσα νο΅οθεσία περί δη΅όσιων έργων;

Αν ναι, παρακαλού΅ε αιτιολογήστε την απάντησή σας και ως προς το ( α) και ως προς το (β). Θα υπάρχουν πλεονεκτή΅ατα σε ΅ία λύση τροποποίησης των υφιστά΅ενων ρυθ΅ίσεων και ποία;

Για την υλοποίηση των έργων ΣΔΙΤ απαιτείται η δημιουργία ανεξάρτητου νομοθετικού πλαισίου που θα καλύπτει τις ελάχιστες απαιτήσεις.

Tο νέο νομοθετικό αυτό πλαίσιο θα διευκολύνει την υλοποίηση των έργων ΣΔΙΤ, στο μέτρο που θα περιλαμβάνει τις απαραίτητες ρυθμίσεις, αφήνοντας συγχρόνως περιθώρια ευελιξίας και προσαρμογής στις απαιτήσεις ενός εκάστου έργου.

Η ύπαρξη ενός συγκεκριμένου νομοθετικού πλαισίου κρίνεται απαραίτητη σε δύο επίπεδα: ένα γενικό νομικό πλαίσιο το οποίο να καλύπτει θέματα δημοπρατήσεων, αρμοδιοτήτων υπευθύνων φορέων, νομική κατοχύρωση των τομέων του Δημοσίου για την προώθηση διαγωνισμών κ.α., και ένα ειδικό πλαίσιο για την κάλυψη του συμβατικού μέρους για την υπογραφή των απαραιτήτων συμβάσεων.

Επισημαίνεται ότι η Αναθέτουσα Αρχή, θα πρέπει να έχει την απαραίτητη πιστοληπτική ικανότητα ώστε να εξασφαλίζει τη δυνατότητα σύναψης μακροχρόνιων συμβατικών υποχρεώσεων.

3. Ποία ση΅αντικά θέ΅ατα θα πρέπει, κατά τη γνώ΅η σας, να περιληφθούν σε νο΅οθετικές διατάξεις και ποία- εξίσου ση΅αντικά θα πρέπει να είναι αντικεί΅ενο των συ΅βατικών τευχών;

Θέματα για νομοθετική ρύθμιση

· Σύσταση κεντρικού συντονιστικού και συμβουλευτικού Οργάνου

· Σύσταση εξειδικευμένων Αναθετουσών Αρχών ανά Υπουργείο

· Εξουσιοδοτήσεις Αναθέτουσας(ων) Αρχής (ων) για δημοπράτηση, διαπραγμάτευση και υπογραφή σύμβασης, διαπραγμάτευσης δανείων, έκδοσης εγγυήσεων προς Τράπεζες κλπ

· Δυνατότητα δέσμευσης και εκχώρησης πόρων (π.χ τέλη Τοπικής Αυτοδιοίκησης) για την υλοποίηση έργων ΣΔΙΤ

· Διαδικασία δημοπράτησης

· Νομική μορφή αναδόχου και απαιτούμενες εξουσιοδοτήσεις για την υπογραφή της σύμβασης

· Διαδικασία σύναψης συμβάσεων

· Θέσπιση αποζημίωσης (το ύψος της θα καθορίζεται στα συμβατικά τεύχη)

· Εγγυητικές επιστολές

· Ποινικές ρήτρες

· Δυνατότητες Επίβλεψης έργου

· Θέματα Τραπεζών (step in rights, Εκχώρηση εσόδων κλπ)

· Απαλλοτριώσεις ΟΚΩ Αρχαιολογία

· Διαδικασία επίλυσης διαφορών

· Νομοθετική ρύθμιση απαιτείται μόνον για τα ζητήματα που δεν είναι δυνατό να ρυθμισθούν συμβατικά ή αφορούν το δημόσιο συμφέρον. Στο πλαίσιο αυτό θα πρέπει να διερευνηθεί αν απαιτείται νομοθετική ρύθμιση για τις γενικές αρχές ασφάλισης, κατανομής κινδύνου, ανωτέρας βίας, καταγγελίας, μεταβολής νομοθεσίας κλπ.

Θέματα για συμβατική ρύθμιση

· Αντικείμενο παραχώρησης Προδιαγραφές

· Χρονοδιάγραμμα

· Εγγυήσεις Ποινικές ρήτρες

· Υποχρεώσεις αναδόχου για την χρηματοδότηση, τη μελέτη, την κατασκευή και τη λειτουργία

· Υποχρεώσεις Αναθέτουσας Αρχής αντίστοιχα

· Αναλυτικές ρυθμίσεις σχετικά με την κατανομή κινδύνων

· Αναλυτικό χρηματοοικονομικό μοντέλο

· Αναλυτικές ρυθμίσεις σχετικά με την ασφάλιση

· Αναλυτικές ρυθμίσεις σχετικά με την ανωτέρα βία και τις επιπτώσεις

· Αναλυτικές ρυθμίσεις σχετικά με την καταγγελία της σύμβασης

· Αναλυτικές ρυθμίσεις σχετικά με τις Τράπεζες

· Ότι άλλο απαιτείται κάθε φορά κατά περίπτωση.

4. Ποίες ρυθ΅ίσεις θα εξασφάλιζαν ευρύτερη συ΅΅ετοχή ενδιαφερο΅ένων από την Ελλάδα και το εξωτερικό;

Η συμμετοχή διεθνών επενδυτών σε σχήματα PPP/PFI στην Ελλάδα είναι ήδη ιδιαίτερα σημαντική. Η ευρύτερη συμμετοχή των ενδιαφερομένων θα διασφαλιστεί από μια σειρά ρυθμίσεων και χειρισμών, όπως:

· Η ενεργητική πληροφόρηση των ενδιαφερόμενων Φορέων

§ Η ορθολογική επιλογή των έργων

§ Η ύπαρξη καταλλήλων και επαρκών στοιχείων για την αξιολόγηση του έργου (τεχνικά και χρηματοοικονομικά)

§ Η θέσπιση αποζημίωσης συμμετοχής

§ Η πληρότητα και καταλληλότητα των Τευχών Δημοπράτησης

§ Η κατάρτιση και τήρηση αξιόπιστου χρονοδιαγράμματος

§ Η επάρκεια και αποτελεσματικότητα των Αναθετουσών Αρχών

§ Η απλοποίηση των αδειοδοτικών μηχανισμών (π.χ. ΑΠΕ). Η απόκτηση από την Αναθέτουσα Αρχή όλων των απαραίτητων αδειοδοτήσεων, καθώς και η συναίνεση των ενδιαφερόμενων μερών πριν την έναρξη της διαγωνιστικής διαδικασίας θα ενθάρρυνε την συμμετοχή των ιδιωτών

§ Η ελαχιστοποίηση των διοικητικών εμποδίων

§ Η ρεαλιστική κατανομή των κινδύνων

5. Πιστεύετε ότι απαιτείται ιδιαίτερη ρύθ΅ιση επίλυσης διαφορών που αναφύονται σε έργα Σ∆ΙΤ:

α) κατά την ανάθεση και / ή

β) κατά την εκτέλεση;

Παρακαλού΅ε όπως προτείνετε τέτοιες ρυθ΅ίσεις.

Ένα από τα ζητούμενα των συμβάσεων παραχώρησης σε σχέση με την επίλυση των διαφορών είναι να θεσμοθετηθούν διαδικασίες απλές και σύντομες. Με βάση το δεδομένο αυτό, κρίνεται ότι για την προσυμβατική περίοδο δεν απαιτούνται ιδιαίτερες ρυθμίσεις, απαιτείται απλά η εφαρμογή του ισχύοντος νομοθετικού πλαισίου.

Αντίθετα για την συμβατική περίοδο (για την περίοδο παραχώρησης δηλαδή) προτείνεται:

- η θεσμοθέτηση νέου πλαισίου, ανάλογου με αυτό που ισχύει σήμερα στις συμβάσεις παραχώρησης που βρίσκονται σε ισχύ, δηλαδή φιλικός διακανονισμός, πραγματογνωμοσύνη (τεχνική και χρηματοοικονομική) και διαιτησία.

Ενότητα 3η: : Οι οργανωτικές προϋποθέσεις.

1. Θεωρείτε προτι΅ότερη την προπαρασκευή και ανάθεση των έργων Σ∆ΙΤ από ένα φορέα για όλη τη χώρα και όλες τις κατηγορίες έργων ή τη διασπορά στους επί ΅έρους αρ΅όδιους φορείς; Παρακαλού΅ε αιτιολογείστε την απάντησή σας.

Θεωρούμε ότι η προπαρασκευή και ανάθεση των έργων θα πρέπει να διασπαρεί ανά Υπουργείο και ανά Περιφέρεια αν απαιτείται, υπό τον συντονισμό και υποβοήθηση κατάλληλα στελεχωμένης Δ/νσης του Υπουργείου Οικονομίας. Η υπόψη Δ/νση του Υπουργείου Οικονομίας θα πρέπει να είναι κατάλληλα εξουσιοδοτημένη, ώστε να ασκεί συντονιστικό και συμβουλευτικό ρόλο.

Αρχικά θα πρέπει να υπάρξει υποστήριξη από εξειδικευμένους συμβούλους, ώστε να αναπτυχθούν οι απαραίτητες δεξιότητες για την υλοποίηση τέτοιων σύνθετων έργων. Η προπαρασκευή των αρχικών πιλοτικών έργων ενδεχόμενα να πρέπει να γίνει σε κεντρικό επίπεδο, ώστε να αποκτηθεί κεντρικά εμπειρία, η οποία να μπορέσει αργότερα να μεταβιβαστεί σε αποκεντρωμένουςφορείς.

Η ανάμιξη ενός κεντρικού φορέα παρουσιάζει το πλεονέκτημα της πιο συνεπούς προσέγγισης, της μεγαλύτερης εμπειρίας και κεντρικής διαχείρισης της αξιολόγησης των έργων, ενώ η ανάμιξη του τοπικού ή του αποκεντρωμένου φορέα έχει το πλεονέκτημα ότι διασφαλίζει σε μεγαλύτερο βαθμό την συναίνεση των εμπλεκόμενων φορέων, ενσωματώνει την κλαδική / τοπική γνώση, και επιπλέον οι επιδεξιότητες αναπτύσσονται ευρύτερα.

Μια συνδυασμένη προσέγγιση είναι ίσως και η πιο κατάλληλη (όπως αυτή που υιοθετήθηκε για την ανάπτυξη του PUK και έπειτα του Partnerships for Health και Partnerships for Schools στο Ηνωμένο Βασίλειο):

Ένα βασικό πρακτικό πρόβλημα που θα πρέπει να αντιμετωπιστεί είναι η αξιοποίηση των διαθέσιμων ανθρώπινων πόρων, ώστε να μην δημιουργείται συσσώρευση όγκου εργασίας σε ένα και μόνο κεντρικό όργανο, το οποίο δεν θα μπορέσει να ανταποκριθεί σε αυξημένη ροή έργων.

2. Στη δεύτερη περίπτωση ποιές είναι οι ελάχιστες προϋποθέσεις τεχνογνωσίας και εμπειρίας που πρέπει να διαθέτει η Αναθέτουσα Αρχή. Ποιά είναι η καλλίτερη μέθοδος για να τις αποκτήσει. Θα ήταν σκόπιμη η παροχή τεχνικής υποστήριξης και με ποιόν τρόπο

Χωρίς τεχνογνωσία οι Αναθέτουσες Αρχές δεν μπορούν να λειτουργήσουν. Η ύπαρξη μόνον συμβούλων δεν λύνει το πρόβλημα, όπως δεν το έλυσε και την προηγούμενη δεκαετία που ξεκίνησε εκ νέου η υλοποίηση των έργων αυτών στην Ελλάδα. Απαιτείται επομένως η στελέχωση της Δ/νσης του Υ.Οικ. και των Αναθετουσών Αρχών με έμπειρο προσωπικό από την αγορά εργασίας και η παράλληλη ενίσχυσή του με τους εξειδικευμένους διεθνείς συμβούλους (χρηματοοικονομικούς, νομικούς, τεχνικούς), ώστε να μπορέσει να συνδυαστεί η γνώση της ελληνικής πραγματικότητας με την διεθνή εμπειρία.

3. Ποιές διαφορές παρατηρείτε ανάμεσα σε Αναθέτουσες Αρχές της κεντρικής διοίκησης σε αντιδιαστολή με τα δημόσια νομικά πρόσωπα. Τι θα πρέπει να προσεχθεί στον καθένα.

Εφόσον υπάρξει κατάλληλο νομοθετικό πλαίσιο ανάθεσης έργων και επαρκής στελέχωση των Αναθετουσών Αρχών δεν φαίνεται να υπάρχουν διαφορές μεταξύ των Αναθετουσών Αρχών.

4. Είναι σκόπι΅η η κατ Αρχήν επιλογή κάποιων έργων σε όλη τη χώρα που θα μελετηθεί η βιωσι΅ότητά τους πριν δη΅οπρατηθούν ή είναι προτι΅ότερη η δη΅οπράτηση των έργων που κάθε Αναθέτουσα Αρχή επιλέγει ως Σ∆ΙΤ;

Προκειμένου οποιοδήποτε έργο να δημοπρατηθεί με ΣΔΙΤ πρέπει να αξιολογηθεί προηγουμένως η βιωσιμότητά του. Επομένως σε κάθε περίπτωση η μελέτη βιωσιμότητας έχει προηγηθεί. Το ερώτημα που ενδεχομένως τίθεται είναι ο έλεγχος των μελετών βιωσιμότητας, μιας και δεν υπάρχουν προδιαγραφές και ενιαίος τρόπος αντιμετώπισης. Θα ήταν χρήσιμο επομένως σε πρώτη φάση να ελεγχθούν οι μελέτες και σε δεύτερη φάση να δοθούν οδηγίες και προδιαγραφές για τις μελέτες αυτές ώστε να εκπονούνται με ενιαίο τρόπο.

Σε κάθε περίπτωση θα πρέπει να ξεκινήσει η υλοποίηση περιορισμένου μόνο αριθμού έργων, ώστε να εμπεδωθεί η μεθοδολογία και να γίνουν οι επιλογές με πλήρη επίγνωση των συνθηκών και δυνατοτήτων. Η υλοποίηση των πιλοτικών έργων είναι σκόπιμο να γίνει σε κεντρικό επίπεδο, ώστε να διαμορφωθεί εμπειρία και κατάλληλη προετοιμασία. Ένας γενικότερος κίνδυνος είναι η δημοπράτηση να είναι ανεξέλεγκτη, και να βγουν στην αγορά πλήθος έργων τα οποία είτε να είναι ελλιπώς προετοιμασμένα είτε να μην μπορούν να απορροφηθούν από την αγορά.

Τέλος είναι απαραίτητο τα έργα που θα επιλεγούν να υπηρετούν στόχους μακράς πνοής και να εντάσσονται σε κεντρικό αναπτυξιακό σχεδιασμό.

5. Πιστεύετε ότι είναι δυνατή, ΅ε βάση τη ΅έχρι σή΅ερα ε΅πειρία, η υλοποίηση Σ∆ΙΤ από ΅ικτές εταιρείες δη΅όσιου-ιδιωτικού το΅έα και ΅ε ποίες προϋποθέσεις;

Θα ήταν ευκταία η υλοποίηση ΣΔΙΤ από μικτές εταιρίες, αυτό όμως θα δυσκολέψει την υλοποίηση των έργων και μάλιστα κατά το αρχικό στάδιο. Είναι σκοπιμότερο να ξεκινήσουν καταρχάς συμβάσεις με ιδιωτικές εταιρίες και στη συνέχεια να διερευνηθεί η περίπτωση των μικτών εταιριών.

Η έως τώρα εμπειρία τόσο στην Ελλάδα όσο και στην Μεγ. Βρετανία δείχνει πάντως ότι είναι εφικτή η υλοποίηση έργων PPP/PFI με μικτές εταιρείες Δημοσίου-Ιδιωτικού τομέα, αν και σε ορισμένες περιπτώσεις η σύμπραξη αυτή δεν είναι επιτυχής. Στην Ελλάδα χαρακτηριστικό είναι το παράδειγμα του Διεθνούς Αεροδρομίου Ελευθέριος Βενιζέλος, στο οποίο συμμετέχει το Δημόσιο στην εταιρεία εκμετάλλευσης και το παράδειγμα του φυσικού αερίου.

Στην Μεγ. Βρετανία έχουν αναπτυχθεί τέτοια σχήματα. Παρακάτω αναφέρονται ορισμένα:

§ To Local Improvement Finance Trust (LIFT), αποτελεί ένα είδος τοπικών μονάδων διαχείρισης κεφαλαίων με άμεση συμμετοχή στην σύμπραξη του Ιδιωτικού τομέα. Τα σχήματα της μορφής LIFT χρησιμοποιούνται κυρίως για μικρού μεγέθους έργα στον τομέα της υγείας.

§ Partnership for Church of England Schools. Δημιουργήθηκε για την διοίκηση της ιδιοκτησίας των σχολικών εγκαταστάσεων του Church of England Schools (περισσότερα από 2000 σχολεία). Αποτελεί μια σύμπραξη υπό τη μορφή joint venture ανάμεσα στο Υπουργείο Παιδείας, το PUK και το National Society.

§ Building Schools for the Future. Πρόγραμμα για την αναδόμηση / ανακατασκευή σχολείων δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης στην Αγγλία.

Το πλεονέκτημα τέτοιου είδους συμπράξεων είναι το χαμηλότερο κόστος δημοπράτησης και η σχετική ευελιξία στην αντιμετώπιση μεταβαλλόμενων αναγκών.

Ένα σημαντικό θέμα το οποίο πρέπει να αντιμετωπιστεί είναι η πιθανή σύγκρουση συμφερόντων του δημόσιου τομέα, καθώς θα έχει διττό ρόλο, μέτοχος στην εταιρεία παροχής υπηρεσιών/υποδομής και παραλήπτης των υπηρεσιών. Το πρόβλημα αυτό μεταφέρεται και στον ιδιώτη, ο οποίος σε κάθε περίπτωση ζητάει ξεκάθαρες συμβατικές σχέσεις με τον δημόσιο τομέα.

Ενότητα 4η : : Το βασικό συ΅βατικό περιεχό΅ενο.

1. Με ποίον τρόπο θα πρέπει, κατά την γνώ΅η σας, το ∆η΅όσιο:

α) Να επιλέγει την μέθοδο Σ∆ΙΤ αντί της κλασικής σύ΅βασης έργου;

β) Να καθορίζει τη σχέση παροχής-αντιπαροχής ΅ε τον πλέον επωφελή τρόπο;

Το Δημόσιο στη φάση αυτή, θα πρέπει να επιλέξει για την υλοποίηση των έργων τη μέθοδο ΣΔΙΤ μόνο στην περίπτωση που έχει δημοσιονομικούς περιορισμούς και προβλήματα χρηματοδότησης των έργων και μόνο για έργα που η αναγκαιότητά τους έχει γίνει αυταπόδεικτη στην κοινή γνώμη. Σε μεταγενέστερο στάδιο, όπου θα υπάρχουν στοιχεία από την πορεία υλοποίησης αυτών των έργων, η επιλογή τους θα πρέπει να γίνεται με βάση το αν η μέθοδος αυτή προσφέρει προσθετική αξία στο έργο (Value for Money). Στην αποτίμηση της αξίας ενός έργου μέσω PPP/PFI θα πρέπει να συνεκτιμηθεί και αξιολογηθεί το όφελος από την μεταβίβαση των διαφόρων κινδύνων στον ιδιωτικό τομέα ή στο μέρος που μπορεί να το διαχειριστεί πιο αποτελεσματικά.

Βεβαίως την πρώτη προτεραιότητα θα έχουν τα ανταποδοτικά έργα, αλλά μπορεί να προωθηθούν και άλλα μη ανταποδοτικά έργα.

Ο τρόπος επιλογής θα είναι ανάλογος του κλάδου στον οποίο ανήκει το έργο, αλλά ευρύτερα κριτήρια θα πρέπει να υιοθετούνται περιλαμβάνοντας:

i. Ένταξη του έργου στον εθνικό σχεδιασμό

ii. Το μέγεθος του έργου ( ή το σύνολο των έργων)

iii. Την ικανότητα και δυνατότητα μεταφοράς κινδύνου

iv. Την τεχνική ωριμότητα του έργου

v. Τη δυναμικότητα της αγοράς να υιοθετήσει μοντέλα χρηματοδότησης PPP/PFI, ειδικότερα στην πρώιμη φάση

vi. Την κοινωνική αποδοχή

Σε σχέση με τον καθορισμό της σχέσης παροχής - αντιπαροχής επισημαίνεται ότι αυτή θα πρέπει να αφήνεται να καθοριστεί από τον ανταγωνισμό. Σε κάθε περίπτωση όμως το Δημόσιο θα πρέπει να κάνει τις δικές του αναλύσεις και εκτιμήσεις, ώστε να είναι σε θέση να αξιολογήσει το αποτέλεσμα του ανταγωνισμού.

2. Ποίες είναι οι βασικές συ΅βατικές προϋποθέσεις για την ευχερέστερη χρη΅ατοδότηση των Σ∆ΙΤ;

a. Η πιστοληπτική φερεγγυότητα της Αναθέτουσας Αρχής / Δημόσιου Φορέα, υπεύθυνου για την τήρηση των συμβατικών υποχρεώσεων

b. Η διαφάνεια και ο ανταγωνισμός

c. Το έργο και οι απαιτήσεις του πρέπει να περιγράφονται ξεκάθαρα και λεπτομερώς στην σύμβαση

d. Προσδιορισμός και καταμερισμός όλων των πιθανών κινδύνων

3. Ποίοι συ΅βατικοί κίνδυνοι δεν είναι δυνατόν να αναληφθούν από τον ανάδοχο; Θα ΅πορούσαν ορισ΅ένοι εξ αυτών να αναληφθούν ΅ε πρόσθετο κόστος;

Ορισμένοι από τους συμβατικούς κινδύνους που συνήθως δεν αποδέχονται οι ανάδοχοι είναι οι ακόλουθοι:

i. Παροχή πληροφοριών από την Αναθέτουσα Αρχή οι οποίες δεν μπορούν να ελεγχθούν

ii. Μεταβολή επιτοκίων κατά την περίοδο μεταξύ της υποβολής της προσφοράς από τον υποψήφιο και την κατακύρωσης του διαγωνισμού

iii. Κόστος λόγω αλλαγής της νομοθεσίας

iv. Μεταβολή της ζήτησης / απαιτούμενων προδιαγραφών/ κανονισμών

v. Ειδικοί κίνδυνοι ανά τομέα οι οποίοι δεν δύναται να ελεγχθούν .

vi. Έκδοση αδειών, Αρχαιολογία και απαλλοτριώσεις, διαθεσιμότητα χώρων

Γενικά στα έργα PPP/PFI το ζητούμενο δεν είναι να αναλάβει ο ανάδοχος όλους τους κινδύνους, αλλά να κατανέμονται ανάμεσα στα εμπλεκόμενα μέρη με τέτοιο τρόπο ώστε το κάθε μέρος να αναλαμβάνει του κινδύνους που είναι σε θέση να διαχειριστεί αποτελεσματικότερα.

Το ζήτημα της κατανομής των κινδύνων συνδέεται άμεσα και με τη λογιστική απεικόνιση των έργων. Σύμφωνα με πρόσφατη απόφαση της Eurostat (11 Φεβ 2004), τα έργα ΣΔΙΤ δεν εγγράφονται στους δημόσιους ισολογισμούς όταν ο ιδιωτικός τομέας αναλαμβάνει α)τον κατασκευαστικό κίνδυνο, και β) είτε τον κίνδυνο ζήτησης είτε τον κίνδυνο διαθεσιμότητας.

4. Θεωρείτε εφικτή και επιθυ΅ητή την τυποποίηση συ΅βατικών τευχών για έργα Σ∆ΙΤ; Αν ναι, για ποία έργα; Ποίοι συ΅βατικοί όροι είναι απολύτως αναγκαίο να καθορίζονται κατά περίπτωση;

Τα συμβατικά τεύχη σταδιακά θα πρέπει να τυποποιηθούν. Η τυποποίηση των συμβάσεων μειώνει το χρόνο της διαγωνιστικής διαδικασίας και επακόλουθα το κόστος δημοπράτησης. Το κόστος συμμετοχής σε διαγωνιστικές διαδικασίες PPP/PFI είναι σημαντικός παράγοντας για την συμμετοχή του ιδιωτικού τομέα, ενώ παράλληλα επιβαρύνει σημαντικά και τις Αναθέτουσες Αρχές.

Ορισμένοι από τους κύριους όρους που μπορεί να τυποποιηθούν και μάλιστα κατά λειτουργικό είδος έργων είναι οι ακόλουθοι:

§ Διατάξεις τερματισμού της σύμβασης

§ Διαδικασίες τροποποίησης της σύμβασης

§ Επίλυση διαφορών

§ Αλλαγή στην νομοθεσία, κ.α.

§ Αδειοδοτήσεις

Σε κάθε περίπτωση τα τυποποιημένα συμβατικά τεύχη θα πρέπει να ενσωματώνουν την υφιστάμενη ή την αποκτηθείσα εμπειρία και να υφίστανται συνεχή αξιολόγηση και βελτίωση κατά τη διάρκεια της σταδιακής εξέλιξης του θεσμού.

5. Είναι αποτελεσ΅ατική η δικαστική προστασία του αναδόχου, ιδιαίτερα ως προς την ευχέρεια ικανοποίησης αξιώσεων από Σ∆ΙΤ στην Ελλάδα και αν όχι, τι θα προτείνατε;

Η δικαστική προστασία του αναδόχου κρίνεται ικανοποιητική. Ωστόσο σε σχέση με την παραχώρηση υπηρεσιών διαπιστώνονται πολλά νομοθετικά κενά (π.χ. εκχώρηση τελών ΟΤΑ κλπ). Αυτά τα κενά θα πρέπει κατά προτεραιότητα να καλύπτονται, ώστε να εφαρμόζεται με επιτυχία η διαδικασία της δικαστικής προστασίας, όπως ήδη αναφέρθηκε πιο πάνω (Ενότητα 2, ερώτηση 5) .

Ενότητα 5η : : Η ΅εθοδολογία εφαρ΅ογής Προς ΅ία αγορά αυτοχρη΅ατοδοτού΅ενων έργων.

1. Με ποία σειρά θα πρέπει να ληφθούν τα επί ΅έρους ΅έτρα εφαρ΅ογής του θεσ΅ού ώστε να εδραιωθεί; Χρειάζεται ενη΅έρωση της κοινής γνώ΅ης και ΅ε ποίον τρόπο;

Ο θεσμός θα εδραιωθεί στην κοινή γνώμη μόνο με την ταχεία και επιτυχή υλοποίηση και λειτουργία των έργων.

Όμως προηγουμένως ο θεσμός θα πρέπει να εδραιωθεί μέσα στη δημόσια διοίκηση, δεδομένου ότι είναι αυτή που τελικά θα τον προωθήσει και θα τον υλοποιήσει.

Προς τον σκοπό αυτό θα πρέπει να γίνει η σχετική ενημέρωση όχι μόνο σε σχέση με τη φιλοσοφία και τις βασικές αρχές του θεσμού, αλλά και σε σχέση με επιτυχημένα παραδείγματα εφαρμογής του θεσμού ανά τομέα.

Ειδικότερα μέτρα εφαρμογής που προτείνονται είναι τα εξής

· Ορισμός κεντρικού συντονιστικού φορέα με αποφασιστικές αρμοδιότητες

· Ολοκλήρωση διαβούλευση ψήφιση νέου θεσμικού πλαισίου

· Προώθηση πιλοτικών έργων

· Χαρτογράφηση και αξιολόγηση υλοποιήσιμων έργων ΣΔΙΤ

· Εκπαίδευση Δημόσιου Τομέα

· Ενημερωτικές ημερίδες

Στα αρχικά στάδια της υλοποίησης του θεσμού θα πρέπει η διαχείριση να γίνει κεντρικά, εκτός από Φορείς που έχουν ήδη σημαντική εμπειρία, (π.χ. Υ.ΠΕ.ΧΩ.ΔΕ.), ενώ σε μεταγενέστερο στάδιο να υπάρξει αποκέντρωση, αφού πρώτα έχει επιτευχθεί η απόκτηση και διάχυση της τεχνογνωσίας.

Με ποίες ειδικές πρωτοβουλίες θα ΅πορούσαν να προσελκυσθούν πρόσθετα κεφάλαια στα Σ∆ΙΤ και από ποίες πηγές;

Πρόσθετα ή περισσότερα κεφάλαια μπορούν να προσελκυσθούν με

· Την ύπαρξη σταθερού θεσμικού πλαισίου

· Τη βελτίωση της αποτελεσματικότητας και αξιοπιστίας του Δημοσίου

· Την επιλογή κατάλληλων έργων

· Την κατάρτηση Τευχών Δημοπράτησης και Συμβάσεων που να ανταποκρίνονται στις απαιτήσεις της αγοράς

Σε κάθε περίπτωση πρόσθετα σημαντικά κεφάλαια αποτελούν τα κεφάλαια των ασφαλιστικών ταμείων και η αγορά ομολόγων.

2. Εντοπίζετε συνεργίες των Σ∆ΙΤ ΅ε άλλους αναπτυξιακούς θεσ΅ούς της χώρας (ΚΠΣ, Αναπτυξιακούς Νό΅ους κ.λ.π.); Ποίοι είναι αυτοί και πώς θα μπορούσαν να αξιοποιηθούν;

Τα έργα ΣΔΙΤ θα πρέπει να μπορούν να εκμεταλλευτούν τις δυνατότητες χρηματοδότησης από άλλους αναπτυξιακού φορείς (ΚΠΣ, Αναπτυξιακός Νόμος, κ.α, καθώς η βιωσιμότητα ορισμένων έργων ενδέχεται να απαιτεί επιπλέον χρηματοδοτική συμβολή.

Ιδιαίτερη προσοχή χρήζει και η απαιτούμενη ίδια συμμετοχή στον Αναπτυξιακό Νόμο (25%) καθώς τα έργα ΣΔΙΤ χρησιμοποιούν χαμηλή ίδια συμμετοχή (10-20%).

Τέλος επισημαίνεται ότι θα πρέπει να ληφθεί ιδιαίτερη μέριμνα για έργα τα οποία εμπίπτουν στις διατάξεις εφαρμογής του αναπτυξιακού νόμου (ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, διαχείριση αποβλήτων, κ.α) και να ληφθούν υπόψη οι ιδιαιτερότητές τους αναφορικά με τις εγκριτικές διαδικασίες και το απαιτούμενο ελάχιστο ύψος ιδίων κεφαλαίων.

3. Θεωρείτε ότι θα πρέπει μεθοδολογικά να διακριθεί η προσπάθεια ανάπτυξης δη΅όσιων και δη΅οτικών ακινήτων από τα υπόλοιπα Σ∆ΙΤ; Αν ναι, γιατί και ΅ε ποίον τρόπο;

Θεωρούμε ότι η τα ΣΔΙΤ σχετικά με τα ακίνητα δεν θα πρέπει να διαφοροποιηθούν μεθοδολογικά από τις υπόλοιπα έργα.

4. Ποία θα ήταν η πιο αποτελεσ΅ατική και εφικτή μέθοδος ΅όνι΅ης συνεργασίας του ∆η΅οσίου ΅ε τους εκπροσώπους της αγοράς για την διαρκή βελτίωση της εφαρ΅ογής του θεσ΅ού;

Η λειτουργία και η αποδοτικότητα του θεσμού προϋποθέτει την αποδοχή του από τους εμπλεκόμενους φορείς και την προσαρμογή του στις εκάστοτε συνθήκες ώστε να επιτυγχάνεται το ενδιαφέρον των ιδιωτών αλλά και το οικονομικό και κοινωνικό όφελος για τον Δημόσιο τομέα. Για την επίτευξη του στόχου αυτού θα πρέπει να υπάρχει ένας συνεχής διάλογος με τους εμπλεκόμενους φορείς ώστε να αποτυπώνονται οι απόψεις και να βελτιώνεται η δομή του θεσμού. Προς αυτή την κατεύθυνση κρίνουμε ιδιαίτερα θετική την πρωτοβουλία του Υ.ΠΟΙ.Ο για την διενέργεια της παρούσας δημόσιας διαβούλευσης για τα έργα ΣΔΙΤ. Περαιτέρω προτάσεις για την διαρκή βελτίωση του θεσμού αποτελούν ενδεικτικά οι ακόλουθες:

· Ολοκλήρωση της παρούσας δημόσια διαβούλευση με δημόσια παρουσίαση και των αποτελεσμάτων και θέσεων του Υ.ΠΟΙ.Ο.

· Συμμετοχή στελεχών της αγοράς και εκπροσώπων σημαντικών φορέων στην Ομάδα Εμπειρογνωμόνων

· Διαβούλευση για το νέο θεσμικό πλαίσιο

· Τακτική διεξαγωγή συνεδρίων και ημερίδων για την παρουσίαση του πολιτικού σχεδιασμού για την υλοποίηση του θεσμού και της εμπειρίας υλοποίησης

· Σε επόμενη φάση ενδεχομένως απαιτείται η ίδρυση Παρατηρητηρίου επί του θεσμού.

Επισημαίνεται ότι στην Μεγάλη Βρετανία ο ιδιωτικός τομέας συμμετέχει στους κεντρικούς μηχανισμούς διοίκησης (όπως το PUK)

Ενότητα 6η: Λοιπά θέματα

Εξυπακούεται ότι οποιεσδήποτε θεσμικές ή οργανωτικές πρωτοβουλίες σχεδιάζονται να ληφθούν δεν θα πρέπει να επηρεάσουν τα χρονοδιαγράμματα των έργων που βρίσκονται ήδη σε εξέλιξη. Αντίθετα θα πρέπει να ληφθεί ιδιαίτερη μέριμνα ώστε τα έργα αυτά να επιταχυνθούν για την αναθέρμανση της εθνικής οικονομίας και την επιτάχυνση της ανάπτυξης.